فردو، سودی که دولت تبدیل به ضررش کرد!

هرچند فی مابین روسای جمهور امریکا تفاوتی نیست؛ و هر دو حزب الاغ و فیل، کم از خصلت سگ و شغال ندارند؛ لکن با روی کارآمدن ترامپ؛ احتمال نقض عهد در ماجرای توافق هسته ای بیش از پیش متصور است. به عبارتی اوباما که خالق برجام بود؛ آن کرد که نباید می کرد! حتی چند روز آخر حضورش در کاخ سیاه، دست از لگد زدن به لاشه ی برجام بر نداشت. تمدید حالت اضطراری بر علیه ایران و یا عدم تعهد رئیس جمهور بعدی به برجام، نمونه هایی از لطف الاغ ها به توافقی ننگین بود.

اما آنچه مایه تاسف است؛ درس نگرفتن تدبیریون از اشتباهات گذشته می باشد. فی المثل، دولت نه تنها به نصایح دلسوزانه منتقدان در خصوص هم وزن و قدم به قدم بودنِ انجام تعهدات توجه نکرد؛ بلکه توصیه و خطوط قرمز رهبر حکیم انقلاب را هم نادیده انگاشت. امری که زمینه ساز وضعیت موجود و تبدیل شدن برجام به خسارتی محض گردید.

متاسفانه در ماجرای تبدیل فردو (سایت شهید علیمحمدی) به مرکزی تحقیقاتی نیز چنین امری صادق؛ و البته جاری است! فردو به منظور پشتیبانی از مرکز غنی سازی شهید احمدی روشن (نطنز) و تضمینی در راستای حفظ آن مرکز پایه گذاری شد. لکن با تدبیر بد هیئت مذاکراتی، تبدیل به موزه ای برای ایزوتوپ های پایدار گردید! اما فرض را بر این گذاریم که ترامپِ به قول حضرات دیوانه، برجام را آتش زد؛ در این صورت ایران باید چه کند؟

هرچند در این دولتِ عاشق کدخدا، اقدام متقابل -به صورت طبیعی- امری محال است؛ لکن طبق آنچه دکتر سیمان هم در سخنان جدید خویش بیان کرد؛ راه اندازی سریع مراکز هسته ای و رسیدن به 190 هزار سو، می بایست اولویت اولیه باشد؛ اما با وجود هزینه کرد سرسام آور و تبدیل فردو به مرکزی برای تولید ایزوتوپ های پایدار؛ ایران می بایست این مرکز را مجددا به سایتی برای تولید UF6 تبدیل کند. در اینصورت، با وجود ضرر هنگفتِ برچیدن تجهیزات فردو قبل از اجرای برجام؛ مجددا تجهیزات مرتبط با ایزوتوپ های پایدار نیز باید برچیده شود.

به این شکل، ایران نه تنها ضرر چندین میلیارد دلاری تبدیل فردو به مرکز تحقیقاتی را متقبل شد؛ بلکه باید هزینه های چند میلیاردی دیگری را به منظور جمع آوری تجهیزات جدید و بپا کردن مجدد سانتریفیوژ های غنی سازی پذیرا باشد. لذا مشخص نیست دولتی که تا به حال بیش از 35 میلیارد دلار از صنعت هسته ای کشور را نابود کرده؛ تا چه هنگام قصدِ تکرار ضرر به اسم دستاورد های نامرئی برجام را دارد؛ و آیا امکان تجهیز مرکزی دیگر به ایزوتوپ های پایدار و جلوگیری از تکرار ضرر، میسر نیست؟